ALMANYA’DA EĞİTİM VE ÖĞRETİM

ALMANYA

Avrupa’nın ortasında yer alan Almanya Federal Cumhuriyeti, kuzeyde Danimarka, batıda Belçika, Lüksemburg ve Fransa, güneyde İsviçre ve Avusturya, doğuda Çek Cumhuriyeti ve Polonya gibi dokuz ülke ile komşudur. Almanya Federal Cumhuriyeti, Doğu ile Batı arasında olduğu gibi İskandinavya ile Akdeniz bölgesi arasında da eskiden olduğundan çok daha fazla öneme sahip olmuştur. Avrupa birliği ve NATO üyesi olan Almanya, Orta ve Doğu Avrupa ülkelerine bir köprü oluşturmaktadır.

Almanya Federal Cumhuriyeti’nin yüz ölçümü 357 000 km2 olup ülkenin genişliği kuzeyden güneye 876 km, batıdan doğuya uzunluğu ise 640 km ’dir. Almanya’nın sınırları 3 758 km uzunluğundadır.

Almanya’nın nüfusu yaklaşık 82,1 milyondur. Almanya Avrupa’da Rusya Federasyonu’ndan sonra en fazla nüfusa sahip ülke durumundadır. Avrupa’da nüfus sayısı bakımından Almanya’yı 59 milyon ile İngiltere ve Kuzey İrlanda, 58,6 milyon ile Fransa ve 57,5 milyon ile İtalya izlemektedir.

Almanya’nın iklimi Atlas Okyanusu ile Doğu ’nun kara iklimi arasında  ılımlı, serin batı rüzgarları arasındaki bölgede yer almaktadır. Isı derecesinde ani değişmeler pek nadir olur. Her mevsimde yağış vardır. Kışın ortalama sıcaklık, alçak bölgelerde 1,5 derece ile dağlarda –6 derece arasında değişir. Temmuz ayının sıcaklık ortalaması, alçak bölgelerde 18 derece, güneyin korunmuş vadilerinde ise 20 derece dolaylarındadır. Bu arada Yukarı Ren Vadisi ılımlı iklimi, Yukarı Bavyera zaman zaman hissedilen Alplere özgü ılık Güney Rüzgarı ile  ve Harz ise sert rüzgarı, serin yazları ve karlı kışları ile kendine özgü birer iklim bölgesi oluşturur. 

Almanya’nın demografik yapısında 7,3 milyon yabancı bulunmaktadır. Kilometre başına düşen 230 kişi ile Almanya Avrupa’nın en yoğun yerleşimli ülkelerinden biridir. Almanya’da nüfus dağılımı bölgelere göre büyük değişiklik gösterir. İki Almanya’nın birleşmesinden sonra Berlin’in nüfusu 4,3 milyona çıkmıştır.  Kentlerin iç içe girdiği Ren ve Ruhr boyundaki sanayi bölgelerinde 11 milyondan fazla insan yaşamakta olup kilometrekareye 1100 kişi düşmektedir. Almanya’da milli azınlıklar olarak Sorblar Slav kökenli olup Lausitz bölgesinde yaşamaktadırlar. Frizyalılar ise Kuzey Denizi kıyısında (Aşağı Ren ve Ems Nehirleri arasında) yaşamakta olup aynı zamanda Danimarkalılar, Alman Sinti ve Romanlar da milli azınlık olarak sayılmaktadır. Almanya’daki yabancıların sayısı ise 1998 itibariyle 7,3 milyonu civarındadır.

Alman Federe Devletleri:

Almanya Federal Cumhuriyeti 16 eyaletten oluşur. Bunlar

1.Baden-Würrtemberg (Başkenti: Stuttgart)

2.Bavyera (Başkenti: Münih)

3.Berlin

4.Brandenburg (Başkenti: Potsdam)

5.Bremen

6.Hamburg

7.Hessen (Başkenti: Wiesbaden)

8.Mecklenburg-Vorpommern (Başkenti: Schwerin)

9.Aşağı Saksonya (Hannover)

10.Kuzey Ren-Vestfalya (Başkenti: Düsseldorf)

11.Rheinland-Pfalz (Başkenti: Mainz)

12.Saarland (Başkenti: Saarbrücken)

13.Saksonya (Başkenti: Dresten)

14.Saksonya-Anhalt (Magdeburg)

15.Schleswig-Holstein (Kiel)

16.Thüringen (Başkenti: Erfurt)

Yukarıdaki listede Berlin, Bremen ve Hamburg kent devletleridir. Almanya 1990 yılında birleşinceye kadar Federal Cumhuriyet sayısı 11 idi.

EĞİTİM VE ÖĞRETİM

Okullar

Almanya’da 1998 yılında 52 000 adet okulda yaklaşık 720 800 öğretmen ile toplam 12,7 milyon öğrenci eğitim görmüştür. Alman anayasası herkese (yabancılar da dahil) kişiliğini serbestçe geliştirme, okulunu, eğitim yerini ve mesleğini yeteneğine göre serbestçe seçme hakkı vermektedir. Eğitim politikasının temel amacı herkese   yetenekleri ve bilgisine uygun eğitim olanakları sağlamaktır. Sanayi ve üretimde hammadde bakımından yetersiz bir endüstri ülkesi olan Almanya’nın iyi eğitilmiş uzman işgücüne ihtiyacı vardır. Bu nedenle Almanya’da eğitime büyük miktarda para harcanmaktadır.Tüm Federal Almanya’da 1997 yılında ilkokul öğrencilerinden yüksek öğretim öğrencilerine kadar bütün öğrencilerin teşviki için  alınan önlemler dahil okul ve yüksek okullara sadece kamu bütçesinden yaklaşık 163,9 milyar mark harcanmıştır.Anayasanın 7. maddesi uyarınca bütün okullar devletin denetimine tabidir. Almanya Federal Cumhuriyeti’nin federatif yapısı dolayısı ile eğitim işlerindeki yetki federal devlet ile eyaletler arasında paylaşılmıştır. Eğitim alanındaki yasama ve yönetim işlerinde yetkinin büyük kısmı eyaletlerdedir. Bu durum özellikle okullar, yüksekokullar, yetişkin eğitimi ile olgunlaşma eğitimi alanları için geçerlidir. Okul sisteminde bir ortak ya da benzer temel yapı ‘Almanya Federal Cumhuriyeti’nin eyaletleri arasında Okul İşlerinde Birlik Sağlama Anlaşması’ (14 Ekim 1971 tarihli Hamburg Anlaşması) ile güvence altına alınmıştır. Eyaletler bu anlaşma ile okula gitme zorunluluğu, örgütlenme biçimleri, sınavların tanınması gibi konularda bağlayıcı düzenlemeler kararlaştırmışlardır.

Almanya Federal Cumhuriyeti’nde eyaletlerin Kültür Bakanları Daimi Konferansı (KMK), tüm eyaletlerde  okul sistemlerinin ortak temellere dayandırılması ve genel bilgiler veren okulları bitirme belgelerinin karşılıklı olarak tanınması için bazı ek kararlar almıştır. Eyaletlerin Kültür Bakanları Daimi Konferansı çerçevesindeki işbirliği bir çok alanda okul sistemlerinin aynı yönde ve birbirine benzer bir gelişme sağlamasını mümkün kılmıştır. KMK’nın en önemli görevi Almanya içinde okul değiştirebilmeyi kolaylaştırmaktır. Bunun yanı sıra eyaletler kararlarını ileride eğitim alanında daha fazla çeşitliliğe açmak istemektedirler.

OKULA GİTME ZORUNLULUĞU

Okula gitme zorunluluğu, çocuğun 6 yaşını doldurduğu yıldan 18 yaşına kadar, yani 12 yıl sürer. Öğrenci bu sürenin ilk dokuz  yılında (bazı eyaletlerde on yıl) bir tam gün okula sonra daha ileri eğitime götüren ve genel bilgiler veren bir okula ya da tam gün bir meslek okuluna devam etmemesi durumunda okula gitme zorunluluğunu yerine getirmek için belirli günlerde bir meslek okuluna gider. Eğitim malzemesi, özellikle okul kitapları, öğrenciye kısmen ücretsiz, kısmen de ödünç olarak verilir. Eğitim gereçleri verilirken ailenin gelirine göre uygun bir katılım ücreti alınabilir.

OKUL ÖNCESİ EĞİTİM

Almanya’da okul öncesi eğitim kuruluşları olan çocuk yuvaları, kamu okul sisteminin bir parçası değildir. Bunlar çocuk ve gençlik yardımı alanına girmektedir. Yuvalar çoğunlukla kiliseler, yardım kuruluşları ve belediyeler, bazen de işletmeler ve dernekler tarafından finanse edilmektedir.

OKUL SİSTEMİ

Çocuklar 6 yaşında ‘Grundschule’ adı verilen bir ‘temelokul’a giderler. Bu okullar genellikle 4 yıl, Berlin ve Brandenburg’da ise 6 yıl sürer. Eyaletlerin çoğunda çocuklara temelokulun ilk iki yılında not (karne) verilmez, sadece rapor şeklinde bir genel değerlendirme yapılıp çocuğun ayrı ayrı derslerde sağladığı gelişmeler veya zayıf tarafları ayrıntılı olarak belirtilir. Çocuklar hep birlikte 4 yıl temelokula devam ettikten sonra genel eğitim veren orta dereceli bir okula giderler. Bu okullarda 5. ve 6. sınıflar, çocuğun ileride izleyeceği eğitim yolunu saptamaya yarayan bir özel teşvik, gözlem ve yön belirleme dönemidir. Bu yönlendirme dönemi, eyaletlerin çoğunda orta dereceli okulların çeşitli tipleri çerçevesinde, bazı eyaletlerin ise okul tipinden ayrı başlı başına bir birim olarak kurulmuştur.

Çocukların yaklaşık beşte biri (1998/1999) temelokuldan sonra ‘Hauptschule’ adı verilen ‘esasokul’a devam ederler. Bugün Hauptschule’ye devam eden her öğrenci, özellikle Almanca, Matematik, Fen Bilgisi, Sosyal Bilgiler, bir yabancı dil (genellikle İngilizce) ve meslek öğrenimine girişi kolaylaştıracak bir meslek dersi öğrenmektedir.

Hauptschule’yi başarı ile bitirmek genellikle bir ikili meslek eğitimi olanağı sağlayıp zanaat ve sanayi alanlarında pek çok meslek eğitimine devam yolunu açar. Esasokuldan beş ya da altı yıl sonra ayrılanlar, genellikle bir işletmede meslek öğrenimine başlar ve meslek eğitimine paralel olarak en az 18 yaşına kadar bir meslek okuluna giderler. ‘Realschule’ adı verilen, bir çeşit ortaokul, ‘Hamptschule’ ile lise arasında yer alır ve öğrencilerine daha ileri genel bilgiler verir. Bu okul 5.sınıftan 10.sınıfa kadar altı yıl sürer ve ortaokul diploması ile sona erer. Realschule diploması, daha ileri eğitim veren meslek okullarına ya da bir meslek lisesine girme olanağı sağlar. 1999 yılında okulu bitiren öğrencilerin yaklaşık %40’ı böyle bir ortaokul (Realschule) mezunuydu.

Genelde 9 yıl süren ‘Gymnasium (Lise)’ eğitimi, öğrencilerine derin bilgiler verir. Eskiden bu okullarda eski diller, yeni diller ve matematik ve doğa bilimleri şeklinde bir ayrım yapılırdı. Bu ayrım artık pek kalmamıştır. Liselerin reform görmüş bir üst kademesi, yani 11.-13. sınıfları (iki eyalette 10.-12. ve 11.-12. sınıflar) vardır. Bu kademede klasik sınıf sisteminin yerini kurs sistemi alır.

Kurslarda öğrencilerin belirli zorunlu derslerin yanında, kendilerini ilgilendiren ve yeteneklerine uygun düşen derslere ağırlık verme olanakları vardır. Okutulan dersler hep görev alanlarına göre düzenlenmiştir; örneğin dil-edebiyat-sanat, toplumbilim ve matematik-doğa bilimleri-teknik görev alanları mevcuttur. Bu üç görev alanından başka din dersi ile spor vardır.

Liselerdeki üst kademe, bir lise bitirme sınavı ile sona erer. Öğrenci lise bitirme sınavına dört dersten girer. Lise bitirme sınavı ile öğrenci, 13 yıllık bir eğitim döneminden sonra ‘olgunluk diploması’ nı alır. Bu diploma ona yüksekokulların bütün öğretim dallarına devam hakkı sağlar.

Yüksekokullarda eğitime başlayabilmek için bir lise ya da meslek lisesi diplomasına sahip olmak gerekir. Ancak liseyi bitirip üniversiteye kayıt için başvuranların sayısı çok fazla, yüksekokullardaki eğitim yeri sayısı ise yeterli olmadığı için, bazı öğrenim dallarına giriş ülke çapında ya da bölgesel olarak sınırlandırılmıştır. Gerek merkezi gerekse bölgesel öğrenci seçim yönteminde öncelikle öğrencinin olgunluk diplomasındaki notlarının ortalaması ve lise bitirme tarihi ile yüksekokula başvuru arasında geçen bekleme süresi dikkate alınır.

Ortaöğretim düzeyindeki okul çeşitlerinden bir başkası da bir karma model olan entegre (toplu) okuldur (Gesamschule). Bu tip okulda çocuklar beşinci sınıftan onuncu sınıfa kadar ders görürler. Bazı entegre okulların üst kademesi de vardır. Bu kademedeki sınıflar, tıpkı liselerin üst sınıfları gibi düzenlenmiştir. ‘Kooperative Gesamschule’ adı verilen karma okulda  ve okul merkezinde (Bremen) Hauptschule (esas okul), Realschule (ortaokul) ve Gymnasium (lise) gerek pedagojik gerekse örgütsel bakımdan biraradadır, entegre karma okullarda ise bunlar bir pedagojik, bir de örgütsel birim oluştururlar. Entegre okulda derslerin bir bölümünde (matematik, birinci yabancı dil, Almanca, kimya/fizik) öğretim, yedinci sınıftan itibaren derslere göre en az iki farklı düzeyde kurslar halinde yapılır. Kursların düzeyi, dokuzuncu ve onuncu sınıflardan sonra yapılan sınavlara göre saptanır (esasokul bitirme, ortaokulu bitirme, lisenin üst kademesine girme hakkı).

Bazı eyaletlerde başka okul tipi olarak ‘Regelschule’ (Thüringen), ‘Mittelschule’ –ortaokul- (Saksonya), ‘Sekundarschule’-ortaöğretim okulu- (Saksonya-Anhalt), ‘Integriete Haupt-und Realschule’ –Entegre esas ve ortaokul- (Hamburg), ‘Verbundene Haupt- und Realschule’ – birleşik esas ve ortaokul- (Hessen, Mecklenburg-Vorpommern), ‘Reginole Schule’-bölgesel okul- (Rheinland-Pfalz) ve ‘Erweiterte Realschule’-genişletilmiş ortaokul- (Saarland) vardır. Bu okullarda (Hauptschule) esasokul eğitimi ile (Realschule) ortaokul eğitimi biraraya getirilmiştir. 7.sınıftan itibaren dersler verilecek bitirme diploması dikkate alınarak düzenlenmiş sınıflarda ya da kurslarda yapılır. Bu okullarda 9. ve 10. sınıflardan sonraki bitirmeler orta öğretim düzeyindeki diğer okulların koşullarına göre düzenlenmiştir ve Kültür Bakanları Konferansı’nın 1993 tarihli kararına göre (1996 yılı şekliyle) bütün eyaletler tarafından karşılıklı olarak tanınmaktadır.

Özürlüler için genel okullarda yeteri kadar teşvik göremeyen çocuk ve gençler ayrı özel okullara devam ederler.

Almanya’da her okul ve her okul kademesi için eğitilmiş öğretmenler vardır. Bunların hepsi için yüksek öğretim şarttır, fakat eğitim alanları birbirinden farklıdır. Grundschule ile Hauptschule öğretmenleri genellikle 7 semestre eğitim görürler.  Realschule, özürlüler okulu, lise ve meslek okullarında ders verecek öğretmenlerin eğitim süresi 9 semestredir. Öğretmen olacak bütün gençler eğitimlerinin sonunda Birinci Devlet Sınavı’na girerler. Bu sınavdan sonra seminerler ve eğitim okullarında pratik hazırlık hizmeti yaparak (genelde 24 ay, Türkiye’deki stajer öğretmenlik gibi) bir pedagojik pratik eğitim devresi geçirir ve bu devrenin sonunda İkinci Devlet Sınavı ’na tabi tutulurlar. Resmi okullardaki öğretmenler kural olarak eyalet hizmetinde memurdurlar. Doğu Almanya eyaletlerindeki öğretmenlerin büyük kısmı ise sözleşmeli olarak çalışmaktadırlar.

ALMANYA FEDERAL CUMHURİYETİ EĞİTİM SİSTEMİ ŞEMASI

MESLEKİ EĞİTİM

Almanya’da gençlerin çoğunluğu (aynı yaş grubundakilerin %70’i) okulu bitirdikten sonra ‘Duales System’ adı verilen ikili sistemde devlet tarafından tanınıp kabul edilen bir mesleği öğrenirler. Bu gençler genellikle esasokulu ya da orta okulu bitirmiş olan öğrencilerdir. Ancak liseyi bitirdikten sonra böyle bir meslek öğrenmeye karar veren gençlerin sayısı da az değildir.

Eğitimde ikili sistem: İkili sistem kapsamına giren meslek eğitimleri iş dünyasının gereksinimine göre federal devlet, eyaletler ve sosyal ortaklar (işveren ve sendikalar) tarafından sıkı bir işbirliği ile saptanır. Bu eğitimin süresi, mesleğine göre 2-3,5 yıl arasındadır. Eğitimin içeriği ise söz konusu mesleğin ilerdeki taleplerine göre düzenlenir. Eğitim görenlere belli bir ücret ödenir. İkili sistemin finansmanı için işletmeler ve devlet büyük ödemelerde bulunur.

İkili sistem birçok ülkede uygulanan okul eğitiminden çok farklı özelliklere sahiptir. Bunlar:

-Öğrenim büyük kısmı itibariyle sınıf içerisinde değil ekonominin üretim atölyelerinde veya hizmet işletmelerinde, örneğin bir işletmede ya da bir serbest mesleğin uygulamasında ya da kamu hizmetinde yapılır.  Öğrenimde bulunan genç, zaman zaman bir meslek okuluna devam için serbest bırakılır. Böylece gençler üç veya dört gün işletmede, bir ya da iki gün de meslek okulunda eğitim görürler.

-Eğitim iki ayrı eğitim sorumlusu arasında yani işletme ile meslek okulu arsında taksim edilmiştir. Bunlar ayrı ayrı yetki alanına girmektedir. İşletmede eğitim federal hukuka, okul eğitimi ise eyaletler hukukuna tabidir.

İşletmede eğitim, kullanılan tekniğin çağdaş düzeyine uygun şartlar altında, makine ve tesisler başında yapılır. Büyük işletmelerde bu öğrenim eğitim atölyeleri ve işyerinde cereyan eder. Küçük işletmelerde eğitilenler doğrudan işyerinde öğrenim görürler. Söz konusu işletmede çok ihtisaslaşmış olduğu için gerekli tüm bilgileri verebilecek durumda değilse eğitim işletmeler üstü meslek eğitim kuruluşları tarafından desteklenir. Ayrıca eğitimin bir kısmı başka işletmeler tarafından üstlenilebilir. Meslek okulu derslerinin görevi, işletme eğitimini kuramsal olarak teşvik ederek tamamlamak ve gençlerin genel bilgilerini artırmaktır. Okul eğitiminin ağırlık merkezini yaklaşık üçte ikisini ihtisas dersleri, üçte birini genel bilgiler veren dersler oluşturur. Meslek eğitimi gören gençlerin meslek okuluna devam zorunluluğu eyaletlerin okul yasalarında mevcuttur.

Tüm ekonomi dalları, serbest meslekler ve kamu hizmetlerinin yaklaşık 500 000 işletmesi çırak eğitmektedir. Halen 1,65 milyon genç resmen eğitime tabi meslek olarak tanınıp kabul edilmiş olan 356 meslek dalından birinde eğitim görmektedir.

Ancak bu meslekler istihdam sisteminde birbirinden çok farklı ilgi görmektedir. En çok tercih edilen 10 meslekte tüm erkek çırakların %37 kadarı toplanıyor. Kadınlarda ise oran %53’tür. Erkekler daha çok motorlu taşıt makinistliği, elektrik tesisatçılığı, boyacılık, cilacılık ya da marangozluk mesleğini seçiyorlar. Kızların tercih ettiği meslekler ise büro işleri, perakende ticaret, berberlik ve doktor yardımcılığıdır (hemşirelik).

Almanya’da okuldan ayrılan bütün gençlerin kaliteli bir meslek eğitimi görmeleri gerekmektedir. Bunun için de çıraklık eğitimi veren yerlerin yeteri sayıda ve çeşitli olmaktadır. Mesleki eğitim herkese açıktır. Bu eğitim ikili sistemde belirli bir okul bitirme düzeyine tabi değildir. Her gencin eğitilmesi amacıyla 1999-2000 yıllarında gençler arasında işsizliğe karşı ikişer milyar marklık bir acil program başlatıldı.  Mesleki eğitim sistemi daha da geliştirilmektedir.

YÜKSEKOKULLAR

Almanya’daki en eski yüksekokulu olan Heidelberg Üniversitesi 1386 yılında kurulmuştur. Başka birçok üniversite ve bunlar arasında zengin gelenekli Leipzig (1409) ve Rostock (1416) üniversiteleri beşyüzüncü kuruluş yıldönümlerini kutladılar.

19. yüzyıl ve 20.yüzyılın ilk yarısında üniversitelerde Wilhelm von Humboldt’un 1810 yılında Berlin Üniversitesi’nde gerçekleştirmeye çalıştığı eğitim ideali geçerliydi. Humboldt tipi yüksekokul az sayıda öğrenci için düşünülmüştü.

Yüksekokullar (özel ve kilise yüksekokulları, Federal Ordu’nun üniversiteleri ve devletin idari bilimler yüksekokulu hariç) eyalet kuruluşlarıdır. Yüksekokullar özerktir. Mevcut yasalar çerçevesinde kurumlar yasalarını kendileri hazırlarlar. Yüksekokullar birkaç yıl için seçilen rektör ya da başkan tarafından yönetilir. Özyönetimde ‘Gruplar üniversitesi’ modeline göre tüm yüksekokul mensuplarının işlevine uygun kademeli katkı ilkesi geçerlidir. Yüksekokulda idarenin oluşmasına nitelikleri, işlevleri, sorumluluk ve ilgilerine göre profesörler, bilimsel ve sanatçı personel ile diğer çalışanların hepsinden birer grup katılır. Federe eyaletlerin çoğunda öğrenci birlikleri kendi işlerini bizzat yönetirler.

YÜKSEKOKUL  ÇEŞİTLERİ

Yükseköğretim alanında hala en büyük kuruluşlar üniversiteler ve onlarla eş değerde olan yüksekokullardır. Bu yüksekokullarda öğrenim, diploma sınavı, magister sınavı ya da devlet sınavı ile bitirilen eğitim dalları da açılmaktadır. Bundan sonra uzmanlaşıp doktora yapma ya da lisans üzerine yüksek dereceli bir ek öğrenim yapma olanağı vardır. Bazı öğrenim dalları yüksek lisans ya da doktora mezuniyetlerini de içerir. Bugüne kadar bir çok bilim dalında yapılan ve profesörlük için önkoşul için tez çalışması da kaldırılmış olup yüksekokul reformu çerçevesinde uluslar arası normlara uydurulacaktır.

Alman yüksekokul sisteminin ikinci büyük kuruluşu olan meslek yüksekokullarında özellikle mühendislik, bilişim, ekonomi, sosyal bilimler, tasarımcılık ve tıp alanında uygulamalı eğitim yapılır ve bu eğitim diploma sınavı ile bitirilir. 1998 yılından beri bachelor ve master degree sınavı ile bitirilen eğitim dalları da açabilmektedir. Bugün Almanya’da yükseköğretime yeni başlayan her üç gençten biri öğrenim süresi daha kısa ve öğrenim yapılanması daha güçlü olan bu tip yüksekokulu seçiyor. 1974 yılında uzaktan Hagen Açık Öğretim Üniversitesi kuruldu. Bu, Almanca konuşulan uzaktan öğretim yapan tek üniversitedir. 1999/2000 öğretim yılı kış sömestrinde 46 800 öğrenci vardır. Bu öğrenciler bölgesel öğrenim merkezlerinde –bazıları da Almanca konuşulan yabancı ülkelerde ve Orta Avrupa ülkelerinde- danışmanlık hizmetinden yararlanmaktadır. Hagen Açık Öğretim Üniversitesi’nden başka tüm Almanya’da uzaktan eğitim imkanı sunan özel açık öğretim meslek yüksekokulları vardır. Devam mecburiyeti olan üniversiteler de açık öğretimle daha çok ilgilenmektedirler.

Öğretim ve Öğrenciler

Federal Devlet ve eyaletler Alman üniversitelerinde yabancı öğrencilerin okumasına büyük olanak verir. 1999/2000 öğretim yılı kış sömestrinde yaklaşık 174 000 yabancı öğrenci kayıtlı bulunuyordu.

Hemen tüm öğretim dalları için bütün Almanya’da aynı olan bir çerçeve yönetmelik vardır. Bu yönetmelik esas alınarak yerel öğretim sınav tüzükleri hazırlanır ve yayımlanır. Diploma ya da master sınavıyla tamamlanan öğrenim dallarında vize sınavları yapılır. Öğrenciler bir çok öğrenim dallarında devam etmek istedikleri dersleri kendileri seçerler. Devlet yüksekokullarında okuyan öğrenciler eğitim için para ödemezler. Bazı eyaletlerde ikinci bir yüksek öğretim ya da uzun süren yüksek öğrenim için para ödemek zorunludur.

Geçimleri ve eğitimleri için gerekli kaynağı ailesi tarafından karşılanamayan öğrencilerin Federal Eğitimi Teşvik Yasası (BaföG) uyarınca devletten eğitim yardımı alma hakları vardır. Normal eğitim süresince ödenen bursun yarısı yardım olarak, diğer yarısı faizsiz kredi olarak verilir. Bu kredinin yardım süresi sona erdikten sonra genellikle beş yıl sonra ödenmesi gerekir. 1999 yılında bütün yüksekokul öğrencilerinin %12,9’u BaföĞ yardımı almıştır.1991’de tüm öğrencilerin %24’ünden fazlası bu yardımı almıştı. Eğitimi Teşvik Yasası’nın uygulanması 62 öğrenci işleri kuruluşu tarafından yürütülür. Bu kuruluşlar yüksekokullardaki öğrencilerin ekonomik, sosyal, sağlık ve kültürel orunları ile ilgilenir ve gerekli yardımı sağlarlar. Yerel öğrenci kuruluşları bölgeler üstü Alman Öğrenci İşleri Kuruluşu (DSW) içinde birleşmişlerdir. Öğrenci işleri kuruluşları Almanya’da öğrenim görmek isteyen yabancı öğrencilere yeni bir hizmet olarak 64 yüksekokulda yardım paketi sunmaktadır. Bu yardım içinde cazip fiyata konut, yiyecek, sosyal danışma ve yadım işleri vardır.             

SERBEST GİRİŞ VE NUMERUS CLAUSUS

Üniversitelerde öğrenci kapasitesini arttırma konusunda gösterilen çabaya rağmen, yüksekokullara girmek isteyen öğrencilerin çok olması nedeniyle bazı eğitim dallarına giriş sıralaması  (Numerus Clausus) konmuştur.Öğrenim yerinin dağılımında genel olarak öğrencinin lise bitirme not ortalaması ve giriş için bekleme süresi dikkate alınır. Federal Almanya çapında giriş sıralaması olan dallarda öğrenim yerlerinin bir kısmı ise yüksekokullar tarafından eleme yöntemi ile dağıtılır. Eleme yönteminde ise lise bitirme not ortalaması ve bekleme süresi dışında adayla yapılan testler ve konuşmalar da önemlidir.

Bugün hala yükseköğretimde bir öğrencinin belli bir uzmanlık alanında aldığı eğitimin süresi ortalama 12 sömestre, yani altı yıldır, meslek yüksekokullarında ise bu süre hemen hemen 10 sömestri bulmaktadır. Bu uluslar arası eğitim süreleri ile karşılaştırıldığında çok uzundur. Üstelik gençlerin yüksekokula başlama yaşı da giderek büyümektedir. Bazı gençler yükseköğretimden önce örneğin birkaç yıl bir meslek öğrenimi, askerlik ya da sivil hizmet yapmaktadır. Bu nedenle gençlerin çalışma hayatına geç atılmaları, özellikle Avrupa Ortak Pazarı içinde giderek artan uluslar arası serbest dolaşım nedeniyle aleyhlerine olmaktadır.

ALMANYA’DA YÜKSEK ÖĞRENİM GÖRMEK İSTEYENLER İÇİN BİLGİLER

Almanya’da yükseköğrenim görmek isteyen Türk öğrencilerde arana en önemli iki temel şart:

1.ÖSS sınavını kazanmak (120 ve üstü puan alarak 4 yıllık bir fakülteye yerleştirilmek gerekmektedir)

2.Almanca bilmek

Türkiye’deki üniversite sınavında hangi branş kazanılmışsa Almanya’da da ancak o branşta ya da benzer bir branşta eğitim alınabilir.

Üniversite sınavında iki yıllık Meslek Yüksek Okulları (MYO) ya da Açık Öğretim Fakülteleri (AÖF)kazanılmış ise Almanya ‘da eğitime gidebilmek için Türkiye’de MYO veya AÖF’de kazanılan bölümün ilk iki yılının Türkiye’de okunması gerekmektedir. Ancak bu iki yıllık eğitimden sonra Almanya’ya eğitim için gidilebilir.

Almanya’da üniversiteler M II veya M III düzeyinde Almanca bilgisi istemektedir. Türkiye’de bulunan Almanca eğitim veren Alman Lisesi, Avusturya Lisesi ya da Anadolu Liseleri mezunu olanların okullarından Almanca bildiklerine dair alacakları yazılar genellikle Alman üniversiteleri tarafından yeterli görülmektedir.

Hazırlık Sınıfı   (Studienkolleg):

Lise eğitimi sonunda 11 yıllık bir eğitimi tamamlayan öğrenciler ÖSS’yi kazansalar dahi doğrudan Alman üniversitelerine kabul edilmezler. Bu adaylar önce 1 yıl boyunca lise eğitimine benzer bir eğitim alacakları ‘Studienkolleg’ denen hazırlık okullarına kayıt yaptırmak zorundadırlar. Bu bir yıllık eğitim sonunda yapılacak sınavı geçen adaylar üniversiteye devam etme hakkını elde edebilmektedirler. Sınava sadece bir defa girmek mümkündür. Eğer ‘Studienkolleg’e gitmek istemiyorsanız Türkiye’de kazandığınız üniversitede en az 2 yıl okumak gerekmektedir. Ancak bu süreden sonra bir Alman üniversitesine kayıt (yani yatay geçiş) yapılabilmektedir.

Lise eğitimi sonunda 12 yıllık bir eğitim alan (Anadolu Liseleri, Alman ve Avusturya Liseleri, Özel Amerikan Lisesi vb.) öğrenciler ÖSS sınavını kazandıkları alanda  ‘Studienkolleg’e gitmek zorunda kalmadan  Almanya’da okuma hakkına sahiptirler.

Alman Üniversitelerine Son Başvuru Tarihleri

Normal şartlarda Almanya’daki üniversitelere yılda iki kez başvuru yapılabilmektedir:

Yaz Dönemi (Nisan-Temmuz) için 15 Ocak’ta; Kış Dönemi (Eylül-Ocak) için: 15 Temmuz tarihleridir.

Bazı branşlarda sadece kış dönemi için başvuru yapılabilmektedir.

Türkiye’deki yeni sınav takvimine göre ÖSS sınavı sonuçları Temmuz sonunda ve yerleştirme sonucu ise Eylül ayı içerisinde belli olmakta ve bu nedenle Almanya üniversiteleri için 15 Temmuz’a kadar yapılamamaktadır. Bu nedenle ÖSS sınavına yeni giren adayların Alman üniversitelerine en erken başvuru tarihi 15 Ocak tarihidir.

Güzel sanatlar veya müzik dallarında okumak isteyenler Türkiye’deki üniversite sınavını kazanmış olsalar dahi Alman üniversitelerinde ayrıca bir ‘özel yetenek sınavı ’na girmek zorunda kalabilmektedirler. Bazı Alman üniversiteleri de öğrenci kabul ederken örneğin en az 6 aylık ön staj yapmış olma koşulu arayabilmektedirler.

Alman üniversitelerinde yabancı öğrenciler için azami %6-8 arası bir kontenjan ayırmıştır. Fakat belirli alanlara örneğin tıp, diş hekimliği, iktisat, işletme, veterinerlik vb. çok fazla başvuru olduğundan Alman üniversiteleri kabul edecekleri adayları başarı durumlarına –lise bitirme puanı, üniversite kazanma yüzdesi vb.- kriterlere göre seçmektedir. Kontenjanı kısıtlı olan bu okullara daha önce de bahsedilen ‘numerus clausus’ dalları denilmektedir.   

TÜRK VE ALMAN EĞİTİM SİSTEMLERİ ARASINDAKİ FARKLAR

Alman üniversitelerinden mezun olanlar –Türkiye’deki gibi yüksek lisans (master) yapmadan- doğrudan doktora eğitimine başlayabilmektedirler. Yani Almanya’da yüksek lisans eğitimine benzer doktora öncesi gidilmesi zorunlu bir eğitim yoktur. Bu nedenle Türkiye’deki üniversitelerden mezun olanlar genelde Alman üniversitelerince üniversite mezunu sayılmayıp, ön lisans mezunu sayılmaktadırlar. Yani Türkiye’de okunan 4 yılın ilk iki yılı Alman üniversitelerince kabul edilmektedir. Bu nedenle Alman üniversitesi yatay geçiş ya da yüksek lisans yapmak isteyen öğrencilerin Almanca’ya tercüme edilmiş detaylı transcriplerine bakarak fark derslerini vermeleri istemekte ya da öğrencileri Türkiye’dekinden daha alt bir sömestreden üniversiteye kabul etmektedir.

Türkiye’de yüksek lisans yapmış olan adaylar Almanya’da ancak lisans 8Diplom-Magister) mezunu sayılırlar. Yüksek lisansını Türkiye’de bitirip Almanya’da doktora çalışması yapmak isteyen öğrencilerin kabul edilebilmeleri için Almanya’da bir profesör ya da enstitü ile yazışmaları zorunludur. Aynı zamanda Almanya’da doktora çalışmasına yardımcı olacak bir danışman profesör (Doktorvater) bulmak da gerekmektedir.

ÖĞRENİM HARCI

Almanya’da öğrenim ücretsizdir. Özel üniversiteler hariç öğrenim harcı alınmamaktadır. Ancak her sömestre için yaklaşık 550DM ve Almanya’da geçiminizi sağlayabileceğiniz (kira, ulaşım, yiyecek içecek vb) masraflarınız için yaklaşık 1300DM gerekmektedir.

ÇALIŞMA İZNİ

Öğrenci vizesi alanlar Almanya’da ancak oturma iznine sahiptirler. Çalışma izinleri yoktur. Bu nedenle çalışmaları da mümkün değildir. Fakat bazı eyaletlerde özellikle yaz tatillerinde çalışmak ya da part time çalışmak mümkündür.

BURSLAR

Burs olanakları son derece kısıtlı olup, genellikle lisans (resim, müzik ve güzel sanatlar alanlarında) ya da yüksek lisans mezunlarına verilmektedir.

VİZE

Turistik veya ticari vize öğrenci vizesine çevrilemez ve uzatılamaz. Bu nedenle Almanya’da öğrenim görmek isteyenleri mutlaka Türkiye bulunan Almanya konsolosluk veya elçiliğinden öğrenci vizesi alması gerekmektedir. Öğrenci vizesi ilk aşamada 3 ay verilir ve öğrenci Almanya’ya gittikten sonra bu vizeyi her altı ayda ya da yılda uzattırmak zorundadır.

Alman üniversitelerine başvuru ve dil eğitimi vizesi detayları için lütfen EKDİL eğitim danışmanlarına başvurunuz.    

 Okullar için arama motorlorını tıklayın >>>